بنیاد مطالعات قفقاز 28 ارديبهشت 1397 ساعت 13:49 http://caucasus.ir/vdchwznz.23nw6dftt2.html -------------------------------------------------- عنوان : جنبش ملي ارمنستان بهرام امیراحمدیان -------------------------------------------------- متن : در شرايط كنوني ارمنستان با مسائل دشواري روبه رو است كه مهم ترين آن، دور ماندن از تحولات منطقه اي است. نبود روابط ديپلماتيك با همسايگان شرقي (جمهوری آذربايجان) و غربي (تركيه) و نامساعد بودن راه هاي ارتباطي به سمت شمال غربي (با گرجستان) و نداشتن ارتباط مستقيم با روسيه، اين كشور را در تنگناي استراتژيك قرار داده و تنها مسير ارتباطي اين كشور از طريق جنوب از قلمرو ايران به سوي آب هاي آزاد است. همپيماني ارمنستان با روسيه و استقرار تجهيزات نظامي در پايگاه هوايي گومري در شمال غرب ارمنستان در نزديكي مرز تركيه (پايگاه هوايي قارص) و ايروان، حضور روسيه در امور نظامي و سياسي را شدت بخشيده است. اگرچه در جريان نا آرامي هاي اخير سخن از روسيه نمي رود، ولي مردم ارمنستان به ويژه نسل جوان خواهان روابط گسترده تر با روسيه نيستند و مي خواهند استقلال سياسي بيشتري نسبت به دوره شوروي و دهه هاي اخير داشته باشند. حساسيت اين مساله را در نخستين اعلام موضع سياسي پاشينيان درباره تداوم همكاري با روسيه مي توان دريافت. اشغال قره باغ كوهستاني و نگهداري آن در زير سايه همپيماني استراتژيك با روسيه براي ارمنستان هزينه هاي مالي و سياسي دارد و دولت را در تخصيص بودجه براي ارائه خدمات با تنگناهايي روبه رو مي سازد. مساله ديگر كه برقراري روابط با همسايگان را با موانع جدي روبه رو مي سازد مساله كشتار ارامنه در سال 1915 از سوي تركيه عثماني است كه برقراري روابط ديپلماتيك با تركيه را غيرممكن مي سازد، هرچند روابط غير رسمي به ويژه در تجارت خارجي بين بازرگانان ترك و ارمني گسترده و حتي بيش از روابط رسمي با ايران برقرار است. ارمنستان از مزاياي دالان تراسكا، خطوط راه آهن باكو-تفليس- قارص و مسير خط لوله انتقال نفت باكو-تفليس-جيهان و خط لوله انتقال گاز باكو- تفليس- ارزروم با وجود آنكه از دالان قفقاز در شمال ارمنستان مي گذرند، محروم است. روسيه براي كمك به اقتصاد ارمنستان اين كشور را به عضويت در اتحاديه اقتصادي اوراسيا پذيرفته است، ولي چون ارتباط زميني بين دو كشور وجود ندارد، روسيه تمايل دارد ايران را وارد اين اتحاديه كند تا از آن طريق پيوستگي جغرافيايي ارمنستان با اتحاديه فراهم شود. اگر امكان پذير نشود، جمهوری آذربايجان را به عضويت ترغيب كند ولي جمهوریآذربايجان علاقه اي به برقراري اتصال ارمنستان (به سبب اشغال قره باغ) به محدوده اتحاديه را ندارد وحتي پوتين وعده بازگرداندن هفت شهرستان اشغالي پيرامون منطقه قره باغ را به جمهوری آذربايجان در ازاي پيوستن به اتحاديه داده است. راي دهندگان در يك رفراندوم در سال 2015 از تغييرات قانون اساسي حمايت كردند و قدرت رييس جمهور را به نخست وزيري واگذار كردند. مخالفان بر اين باور بودند كه سرژ سركيسيان اين تغييرات را به نفع خود انجام داده بود تا در پايان دوره رياست جمهوري خود كه دور دوم و در 2018 پايان مي يافت بار ديگر بتواند قدرت را با خود به نخست وزيري ببرد. سرژ سركيسيان در پايان دوره دوم رياست جمهوري خود در آوريل 2018 با توجه به تغيير نظام سياسي كشور از رياستي به پارلماني، از سوي پارلماني كه اكثر كرسي هاي آن در دست حزب حاكم جمهوريخواه بود، به مقام نخست وزير انتخاب شد. در پي آن، بزرگ ترين اعتراضات خياباني ارمنستان كه طي سال ها به وقوع نپيوسته بود به راه افتاد كه خواهان كناره گيري سرگيسيان از نخست وزير بود. رهبري اين اعتراضات را نيكول پاشينيان بر عهده داشت. سركيسيان پس از چند روز ناآرامي، داوطلبانه از پست نخست وزيري استعفا داد. نيكول پاشينيان رهبر مخالفان دولت ارمنستان پس از آنكه هفته ها تظاهرات عظيم عليه حزب حاكم را هدايت كرد و چشم انداز سياسي كشور را تغيير داد، پس از يك بار راي گيري در پارلمان با مخالفت اكثريت مجلس كه كرسي اكثريت آن در اختيار حزب حاكم جمهوري خواهان بود، روبه رو شد. بنابر قانون ارمنستان كانديداي نخست وزيري در صورت عدم كسب راي اعتماد مي تواند دو هفته بعد در انتخابي ديگر در راي گيري شركت كند. وي با راه اندازي تظاهرات گسترده اي ديگر، مجلس را تهديد كرد كه اگر بار ديگر راي اعتماد نگيرد كشور را با اعتراضات گسترده و نافرماني مدني فلج خواهد كرد. پاشينيان در دور دوم با جلب آراي چند نماينده حزب جمهوري خواه در ماه مه 2018 توسط پارلمان به عنوان نخست وزير انتخاب شد. نگراني هايي درباره موضع و ديدگاه پاشينيان نسبت به روابط سياسي با كشورهاي ديگر بروز كرده بود. برخي ديدگاه ها حاكي از آن بود كه معترضان ممكن است از خارج پشتيباني شوند يا اينكه يك انقلاب رنگي ديگر در منطقه قفقاز در جريان است. روند امور نشان داد كه اين يك جريان ملي است و بدون وابستگي سياسي و مالي به خارج شكل گرفته است. آقاي پاشينيان پس از به دست گيري پست نخست وزيري وعده داده است كه اتحاد استراتژيك ارمنستان با روسيه را حفظ كند، به همين سبب رييس جمهور ولاديمير پوتين، جزو نخستين رهبراني بود كه انتخاب او را به نخست وزيري تبريك گفت. بنا براين مي توان گفت كه جريان سياسي در ارمنستان خواهان ثبات روابط با روسيه است. دولتمردان ارمني به خوبي آگاهي دارند كه بدون پشتيباني روسيه امكان مقاومت در برابر جمهوریآذربايجان و حفظ مناطق اشغالي قره باغ و پيرامون براي آنها وجود نخواهد داشت. اكنون با روشن شدن اين ديدگاه مي توان دريافت كه روابط با روسيه كماكان ادامه خواهد يافت، هرچند انتظار كمك بيشتر از روسيه اي كه خود درگير تحريم غرب و در وضعيت نامساعد اقتصادي قرار دارد امكان پذير نيست. منبع: روزنامه اعتماد، 26 اردیبهشت 1397